Terugblik 3e Summer School: Informatie is macht

Datum 25-07-2019

Hoe kunnen we omgaan met de digitalisering van informatiestromen in de lokale democratie? Deze vraag stond 19 juli centraal tijdens de derde Summer School van het kennisnetwerk Lokale Digitale Democratie in Almere. In co-designsessies gingen de deelnemers aan de slag met het ontwerpen van hun ideale informatieve app, die door een ervaringsdeskundige jury werd beoordeeld en van advies voorzien.

Summer Schools

Deze Summer school is de derde in een reeks, waarin wordt onderzocht wat de kansen en belemmeringen van digitalisering zijn voor de verschillende rollen in de lokale democratie. Deze derde sessie stond in het teken van ‘Informatie is macht’. De nadruk werd hierbij gelegd op de digitale toegankelijkheid, doorzoekbaarheid en transparantie van informatie voor iedereen in de lokale democratie.

Bouwen aan een vitale lokale democratie

“Het goed doorzoekbaar maken van overheidsinformatie is cruciaal voor een vitale lokale democratie”, aldus Gert-Jan Broer, raadsadviseur bij de griffie Almere en host van de Summer School. In zijn inleiding vertelde hij ondermeer hoe de griffie digitalisering ziet als een kans voor het vergroten van de verbinding tussen de raad en de samenleving. In veel gemeenten kunnen inwoners de ontwikkelingen in hun gemeenteraad op afstand volgen: met een live-uitzending van de raadsvergadering en doordat vergaderstukken online staan in een vergaderinformatiesysteem (VIS). In de uitgebreidere vorm – het raadsinformatiesysteem (RIS) – zijn ook schriftelijke vragen terug te vinden. Maar in Almere probeert de griffie een stap verder te gaan door de inwoner centraal te stellen in de online informatievoorziening. “Ons ideaal is het bouwen van een burgerinformatiesysteem (BIS).” Thematisch ingericht en doorzoekbaar, toegespitst op de informatiebehoefte van inwoners, waardoor de afstand tussen de raad en inwoners kleiner wordt.

Informatie overload  

Het vergroten van de verbinding tussen raad en samenleving door online toegang tot informatie, werd tevens als kans opgemerkt door Paul Diederen, onderzoeker van het Rathenau Instituut. In zijn presentatie deelde hij inzichten uit de recente studie Griffiers en digitalisering, waaronder ook een keerzijde van digitalisering: de overvloed aan informatie. Het vinden van de weg door de eindeloze informatiestromen vanuit het college, de samenleving en kennisinstellingen, is een grote uitdaging voor raadsleden en griffiers. Wellicht kan dit in de toekomst opgelost worden met de griffier die zich ontwikkelt tot proactieve informatiemanager of met hamerstukken die digitaal en geautomatiseerd afgehandeld worden? Benieuwd naar de aanbevelingen? Lees het rapport hier.

Online beschikbaar, maar is het ook open data?

Na een koffiepauze was het woord aan de derde spreker, Tom Kunzler, adjunct-directeur van de Open State Foundation. In zijn presentatie ging hij in op de herbruikbaarheid van overheidsinformatie en de nieuwe inzichten die kunnen ontstaan door informatie op een andere manier te gebruiken, datasets te combineren en verschillende kanalen aan elkaar te koppelen. Een voorbeeld: de applicatie ‘voordat het nieuws was’, waarmee nieuwsartikelen gelinkt worden aan de vergaderstukken in de raad over datzelfde onderwerp. Slechts wanneer overheidsinformatie in de vorm van ‘open data’ online beschikbaar wordt gemaakt, is het hergebruiken van informatie op deze manier mogelijk. Wat is dan open data? Open data is openbare informatie die online beschikbaar is, met een (1) open auteursrechtenlicentie, (2) in een open bestandsformat en (3) wat machine-leesbaar of verwerkbaar is.

App-challenge

Welke kansen en belemmeringen zien de deelnemers bij de digitalisering van informatiestromen?  Om deze vraag te onderzoeken gingen deelnemers in vijf groepen aan de slag met het ontwerpen van hun ideale app voor de lokale democratie. De sessie volgde hierbij de principes van co-design, wat betekent dat deelnemers zelf aan de slag gaan, ideeën uitwisselen en handelingsperspectieven ontwerpen. Alle groepen kregen een rol toegewezen voor wie ze de app ontwikkelden: raadslid, bestuurder, ambtenaar, journalist of inwoner. Hoe ziet de ideale applicatie eruit voor deze gebruiker?

Dragons’ Den

Naar het voorbeeld van het televisieprogramma Dragons’ Den werden de ideeën door een deskundige jury beoordeeld. Hierin zaten Bart Buijs van de griffie Almere, Paul Diederen en Tom Kunzler.  Zij reflecteerden op de ideeën, deelden hun eigen ervaringen en gaven advies aan de deelnemers.

“Heb je hier ook aan gedacht?”

Dat het verzamelen, produceren, combineren en gebruiken van data in de publieke ruimte niet een neutrale handeling is, werd duidelijk tijdens de presentatie van Douwe Schmidt van Tada.city. Hij vertelde over de 6 digitale waarden die in Amsterdam geformuleerd zijn om richting te geven aan de voortschrijdende digitalisering. De 6 waarden vind je hier. Vervolgens gingen de deelnemers terug naar hun ideale app en wogen af hoe hun app scoorde langs de meetlat van de 6 Tada waarden. Deze inzichten werden aan elkaar gepresenteerd, zodat deelnemers konden leren van elkaars belangrijkste inzichten.

De dag werd afgesloten met een borrel. De inzichten uit deze en de eerdere Summer Schools worden geïnventariseerd en meegenomen naar de volgende bijeenkomst van het kennisnetwerk.